Jałta 2.0? Trump i Rosja rozmawiają o Europie. Iran, Izrael i polityczne trzęsienie ziemi w USA

Przegląd geopolityczny – 6 listopada 2026 r.

Czy Stany Zjednoczone i Rosja przygotowują porozumienie, które może zmienić europejski porządek bezpieczeństwa? Donald Trump zapowiada wielką umowę z Moskwą, Iran przedstawia warunki zakończenia konfliktu, a wyborcze zwycięstwo Demokratów zmienia układ sił w Waszyngtonie. Tymczasem na Bliskim Wschodzie powstają nowe porozumienia wojskowe, a rynki finansowe zaczynają kwestionować wyceny spółek związanych ze sztuczną inteligencją.

Oto najważniejsze wydarzenia i procesy geopolityczne przedstawione w przeglądzie z 6 listopada.

Trump i Putin. Czy Europę czeka nowa Jałta?

Donald Trump zapowiedział możliwość zawarcia szerokiego porozumienia pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją. Według amerykańskiego prezydenta jego zakres miałby wykraczać daleko poza zakończenie wojny w Ukrainie i obejmować bezpieczeństwo całej Europy.

Szczególne zainteresowanie wzbudziło spotkanie Trumpa z Kiryłem Dmitrijewem, wysłannikiem Kremla. Choć do Waszyngtonu przybył również ukraiński negocjator Dawid Arachamia, w prywatnej rozmowie z prezydentem USA uczestniczył jedynie przedstawiciel Rosji.

Jednocześnie Jared Kushner prowadził w Brukseli rozmowy z przedstawicielami Ukrainy, NATO i państw europejskich na temat gwarancji bezpieczeństwa.

Dlaczego jest to tak istotne?

Rosja od lat dąży do uzyskania wpływu na europejską architekturę bezpieczeństwa. W grudniu 2021 roku Moskwa przedstawiła projekty traktatów, które zakładały między innymi:

• Zablokowanie dalszego rozszerzania NATO, w tym członkostwa Ukrainy.
• Ograniczenie rozmieszczania wojsk Sojuszu w Europie Wschodniej.
• Wprowadzenie restrykcji dotyczących systemów rakietowych.
• Ograniczenie amerykańskiej obecności wojskowej w państwach byłego ZSRR.

W praktyce oznaczałoby to próbę ustanowienia nowego podziału stref wpływów. Stąd porównania do konferencji jałtańskiej z 1945 roku, podczas której mocarstwa decydowały o powojennym porządku europejskim.

Nie oznacza to jednak, że takie porozumienie jest przesądzone. Trump nie przedstawił jego szczegółów, a realizacja części potencjalnych ustaleń mogłaby napotkać sprzeciw Kongresu oraz europejskich sojuszników.

Ukraina. Dyplomacja i wojna o rosyjskie rafinerie

Równolegle do rozmów politycznych trwa wojna o rosyjską infrastrukturę energetyczną.

Ukraina kontynuuje uderzenia dalekiego zasięgu, koncentrując się na rafineriach, magazynach paliw oraz obiektach wspierających rosyjski potencjał wojenny.

Wśród wskazanych celów znalazły się zakłady w Riazaniu, obwodzie samarskim i Jarosławiu.

Według ukraińskiego wywiadu wojskowego od września uderzenia miały doprowadzić do unieruchomienia 15 z 38 głównych rosyjskich rafinerii. Dane te nie zostały jednak niezależnie potwierdzone.

Z perspektywy Kijowa ataki na sektor paliwowy pozostają jednym z nielicznych instrumentów wywierania bezpośredniej presji gospodarczej na Kreml.

Jednocześnie pojawił się ograniczony sukces humanitarny. Dzięki mediacji Melanii Trump miało dojść do lokalnego zawieszenia broni w rejonie Oleszków, umożliwiającego ewakuację niemal 800 mieszkańców.

Pokazuje to charakterystyczną sprzeczność obecnej sytuacji: strony mogą współpracować przy ograniczonych operacjach humanitarnych, nie rezygnując z prowadzenia działań wojennych.

Iran. Siedem warunków i rosyjski kierunek dyplomacji

W Moskwie Władimir Putin spotkał się z Mohsenem Rezaeim, przedstawicielem irańskiego kierownictwa bezpieczeństwa.

Rozmowy dotyczyły zakończenia wojny z USA i Izraelem, przyszłości regionalnego systemu bezpieczeństwa oraz współpracy gospodarczej i wojskowej.

Teheran przedstawił siedem warunków, od których uzależnia rozpoczęcie rozmów z Waszyngtonem i ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz.

Obejmują one zakończenie działań wojennych, zniesienie blokady irańskich portów i sankcji, odblokowanie aktywów finansowych, ograniczenie amerykańskiej obecności wojskowej w regionie, reparacje wojenne oraz gwarancje nieagresji.

To stanowisko maksymalistyczne, ale jednocześnie pojawiają się sygnały możliwego przełomu.

Według informacji zawartych w materiałach Iran analizuje propozycje mediatorów z Kataru dotyczące przyszłości programu nuklearnego. Szczególnie trudna pozostaje kwestia zapasów wysoko wzbogaconego uranu.

Waszyngton domaga się ich usunięcia, podczas gdy Teheran dopuszczał wcześniej możliwość ograniczenia zapasów na własnym terytorium, pod międzynarodowym nadzorem.

Wiceprezydent J.D. Vance ma opowiadać się za rozwiązaniem dyplomatycznym. Równocześnie administracja Trumpa nie wyklucza kolejnych uderzeń wojskowych.

Stawką jest nie tylko przyszłość irańskiego programu nuklearnego, lecz również bezpieczeństwo żeglugi w Zatoce Perskiej i stabilność światowych dostaw energii.

Polityczne trzęsienie ziemi w Stanach Zjednoczonych

Według przedstawionego podsumowania wybory uzupełniające do Kongresu przyniosły Demokratom znaczące zwycięstwo.

Szczególnie interesujące są wyniki w południowych stanach USA, tradycyjnie kojarzonych z dominacją Republikanów.

Demokraci mieli odnieść sukcesy między innymi w Georgii, Teksasie i obu Karolinach.

Zmiana polityczna nie jest jednak wyłącznie skutkiem bieżącej sytuacji w Waszyngtonie.

Od lat Południe przechodzi transformację demograficzną. Rosnący udział wyborców latynoskich, migracje wewnętrzne i rozwój wielkich obszarów metropolitalnych stopniowo zmieniają strukturę elektoratu.

Wyniki mogą mieć znaczenie także dla polityki zagranicznej.

Demokraci chcą zakończyć wojnę handlową z Kanadą

Jednym z pierwszych zapowiadanych działań Demokratów jest próba zniesienia części ceł na towary z Kanady.

Senator Ron Wyden wskazuje, że Kongres powinien ograniczyć możliwość jednostronnego nakładania taryf przez prezydenta.

Nie będzie to jednak proste. Donald Trump nadal dysponuje prawem weta, a jego odrzucenie wymaga większości dwóch trzecich głosów w obu izbach.

Spór o Kanadę może więc stać się pierwszym testem realnej siły nowej większości parlamentarnej.

Pete Hegseth pod presją

Kolejnym źródłem napięcia jest sytuacja sekretarza obrony Pete’a Hegsetha.

Po wyborczej porażce Republikanów nasiliły się żądania jego dymisji oraz krytyka sposobu prowadzenia wojny z Iranem.

Hegseth odpowiedział publicznym wystąpieniem, broniąc działań Pentagonu i polityki Trumpa. Jednocześnie administracja zabiega o zwiększenie wydatków wojskowych.

Wojna z Iranem stała się zatem nie tylko problemem międzynarodowym, lecz także jednym z głównych tematów amerykańskiego konfliktu politycznego.

Bliski Wschód. Syria i Arabia Saudyjska zacieśniają współpracę

Nowy etap współpracy zapowiedziały Syria i Arabia Saudyjska.

Prezydent Syrii Ahmed asz-Szaraa i saudyjski następca tronu Muhammad ibn Salman nadzorowali podpisanie porozumienia dotyczącego współpracy obronnej.

Równolegle Rijad zadeklarował preferencyjne pożyczki na odbudowę syryjskiej infrastruktury o wartości przekraczającej 403 miliony dolarów.

Środki mają wesprzeć między innymi ochronę zdrowia, energetykę, budownictwo mieszkaniowe i zaopatrzenie w wodę.

Damaszek rozważa również udział w szerszym układzie bezpieczeństwa z udziałem Arabii Saudyjskiej, Turcji i Pakistanu.

Dla Syrii, odbudowującej swoją pozycję po obaleniu Baszara al-Asada, współpraca z Rijadem oznacza możliwość uzyskania zarówno finansowania, jak i silniejszego zaplecza politycznego.

Dla Arabii Saudyjskiej jest to kolejny element budowania regionalnej sieci partnerstw w warunkach niestabilności na Bliskim Wschodzie.

Izrael. Arabskie partie mogą zdecydować o przyszłości rządu

Istotne zmiany polityczne zachodzą również w Izraelu.

Według materiałów wyborczych partie arabskie uzyskały łącznie 19 mandatów w 120-osobowym Knesecie, co daje im potencjalnie kluczową rolę w procesie tworzenia koalicji.

Wspólna Lista oraz Ra’am zadeklarowały poparcie dla Gadiego Eisenkota, lidera opozycji wobec Benjamina Netanjahu.

Rekomendacje dla Eisenkota miałyby zapewnić mu poparcie 67 parlamentarzystów, a więc więcej niż wymagane 61 mandatów.

Nie przesądza to jeszcze o powstaniu rządu. Konieczne będzie uzgodnienie współpracy między ugrupowaniami reprezentującymi różne środowiska polityczne i społeczne.

Sytuacja pokazuje jednak, że partie reprezentujące arabskich obywateli Izraela mogą uzyskać znaczący wpływ na przyszłość izraelskiej polityki.

Paragwaj. Kryzys bankowy przeradza się w polityczny

W Ameryce Południowej uwagę przyciąga sytuacja Paragwaju.

Według przesłanych materiałów prezydent Santiago Peña ogłosił rezygnację w związku z kryzysem banku Ueno, którego działalność była powiązana z osobami ze świata polityki.

Bank miał obsługiwać około 2,9 miliona klientów, a jego niewypłacalność doprowadzić do poważnych problemów z dostępem do pieniędzy.

Sprawa wywołała pytania o nadzór finansowy, wykorzystywanie środków publicznych i powiązania między biznesem a władzą.

Kryzys pokazuje, jak szybko problemy pojedynczej instytucji finansowej mogą przekształcić się w zagrożenie dla stabilności politycznej całego państwa.

Czy pęka bańka sztucznej inteligencji?

Niepokój pojawił się również na amerykańskich giełdach.

Według danych przytoczonych w przeglądzie indeks S&P 500 stracił podczas jednej sesji 4,4%, Nasdaq Composite 5,5%, a indeks producentów półprzewodników Philadelphia Semiconductor Index ponad 12%.

Szczególnie mocno przecenione zostały akcje przedsiębiorstw związanych z infrastrukturą sztucznej inteligencji.

Inwestorzy coraz częściej pytają, czy ogromne nakłady na centra danych, procesory i systemy AI będą w stanie wygenerować zyski uzasadniające wysokie wyceny.

Wątpliwości dotyczą zarówno kosztów rozbudowy infrastruktury, jak i tempa komercjalizacji nowych technologii.

Nie musi to oznaczać końca rozwoju sztucznej inteligencji. Może natomiast sygnalizować zmianę oczekiwań inwestorów i większą selektywność w finansowaniu projektów technologicznych.

Wyprzedaż na Wall Street – 5 listopada 2026

Dzienne zmiany indeksów, w procentach

-4,36%

S&P 500

-5,52%

Nasdaq Composite

-12,25%

PHLX Semiconductor

Róg Afryki. Narastające napięcia między Etiopią a Sudanem

Etiopia nakazała sześciu sudańskim dyplomatom opuszczenie kraju, co stanowi kolejny etap pogarszania się stosunków między Addis Abebą a Chartumem.

Sudan oskarża Etiopię o wspieranie paramilitarnych Sił Szybkiego Wsparcia (RSF). Z kolei Etiopia zarzuca Sudanowi pomoc rebeliantom z Tigraju.

Obie strony odrzucają kierowane przeciwko nim oskarżenia.

Sytuacja budzi obawy o możliwe połączenie dwóch regionalnych konfliktów w szerszą konfrontację.

Wojna w Sudanie już doprowadziła do jednego z największych kryzysów humanitarnych na świecie, a dalsza destabilizacja Rogu Afryki mogłaby dodatkowo utrudnić działania pomocowe i zwiększyć skalę migracji.

Co łączy te wydarzenia?

Choć opisane kryzysy rozgrywają się na różnych kontynentach, można dostrzec kilka wspólnych procesów.

Po pierwsze, wielkie mocarstwa coraz wyraźniej próbują redefiniować zasady bezpieczeństwa międzynarodowego. Rozmowy USA z Rosją oraz negocjacje wokół Iranu pokazują znaczenie bezpośrednich ustaleń między najważniejszymi uczestnikami konfliktów.

Po drugie, państwa regionalne poszukują nowych partnerstw. Współpraca Syrii z Arabią Saudyjską czy dyplomatyczne działania Iranu wskazują, że dotychczasowy układ sojuszy nie jest niezmienny.

Po trzecie, polityka wewnętrzna coraz silniej wpływa na decyzje międzynarodowe. Wyniki wyborów w USA, spory wokół Pentagonu i sytuacja izraelskiej koalicji mogą mieć konsekwencje wykraczające daleko poza granice tych państw.

Wreszcie gospodarka pozostaje istotnym narzędziem nacisku. Sankcje, cła, ataki na infrastrukturę energetyczną i przepływy kapitału odgrywają coraz większą rolę w rywalizacji politycznej.

Najważniejsze pytanie brzmi więc nie tylko, gdzie wybuchnie kolejny kryzys, lecz także kto będzie ustalał zasady jego rozwiązania.

---

Artykuł opracowano na podstawie materiałów do przeglądu geopolitycznego Wojciecha Szewki z 6 listopada 2026 roku. Tekst stanowi redakcyjne omówienie zagadnień przedstawionych w materiałach.

---

Źródła i materiały graficzne

Artykuł opracowano na podstawie materiałów redakcyjnych przygotowanych do przeglądu geopolitycznego z 6 listopada 2026 roku. Materiały graficzne pochodzą z publicznie dostępnych zasobów lub stanowią opracowania własne.

Materiały graficzne

1. Konferencja jałtańska (1945)
   Fotografia archiwalna przedstawiająca Winstona Churchilla, Franklina D. Roosevelta i Józefa Stalina.
   Źródło: U.S. Army Signal Corps / Wikimedia Commons.
   Zobacz materiał źródłowy
2. Mapa Cieśniny Ormuz
   Mapa przedstawiająca położenie cieśniny pomiędzy Iranem a Omanem.
   Autor: Goran tek-en / Wikimedia Commons.
   Licencja: CC BY-SA 4.0.
   Zobacz mapę | Warunki licencji
3. Mapa wyborcza Stanów Zjednoczonych
   Wyniki wyborów prezydenckich w USA w 2024 roku, przedstawione jako historyczny punkt odniesienia. Mapa nie przedstawia wyników wyborów z 2026 roku.
   Źródło: Wikimedia Commons.
   Zobacz materiały kartograficzne
4. Zmiany indeksów giełdowych – 5 listopada 2026 roku
   Wykres porównawczy indeksów S&P 500, Nasdaq Composite i Philadelphia Semiconductor Index.
   Opracowanie graficzne własne. Wartości procentowe wymagają niezależnej weryfikacji.
   Dane historyczne można sprawdzić na: Nasdaq oraz S&P Dow Jones Indices .

Materiały graficzne wykorzystano w celach informacyjnych i ilustracyjnych. Szczegółowe warunki wykorzystania poszczególnych materiałów określają licencje wskazane przez ich autorów.